دوره آنلاین شرحغزلیات شمس

دوره آنلاین شرح غزلیات شمس با تدریس دکتر محمدجواد اعتمادی، فرصتی برای خواندن غزل‌های برگزیده دیوان شمس و آشنایی عمیق‌تر با اندیشه‌های مولاناست. جلسات یکشنبه‌ها ساعت ۱۸ از طریق گوگل میت برگزار می‌شوند. در بخش نخست هر جلسه، موضوعی از تعالیم مولانا بررسی می‌شود و بخش دوم به خواندن و شرح غزل اختصاص دارد. فایل صوتی جلسات نیز در گروه تلگرامی کلاس قرار می‌گیرد.

دیوان شمس چیست و چرا خواندن آن اهمیت دارد؟

دیوان شمس، که با نام دیوان کبیر نیز شناخته می‌شود، مجموعه‌ای گسترده از غزلیات و سروده‌های مولانا جلال‌الدین محمد است. در این جهان شاعرانه، عشق، شوق، طلب، نیایش، شادی و دگرگونی درون حضوری پررنگ دارند.

غزل‌های مولانا را می‌توان از منظرهای گوناگون خواند. گاهی زیبایی آهنگ و تصویرهای شاعرانه ما را با خود می‌برد و گاهی یک تعبیر کوتاه، پرسشی درباره حقیقت زندگی در جانمان برمی‌انگیزد.

نام شمس در این مجموعه، یادآور جایگاه ژرف شمس تبریزی در تجربه معنوی مولاناست. بااین‌حال، فهم غزلیات تنها به شناخت رابطه تاریخی این دو محدود نمی‌شود؛ زیرا در این اشعار، با جهانی گسترده از اندیشه‌های عرفانی و تجربه‌های انسانی روبه‌رو هستیم.

خواندن دیوان شمس می‌تواند فرصتی برای تأمل در پرسش‌هایی باشد که همچنان با زندگی امروز ما پیوند دارند: عشق چیست؟ شادی از کجا می‌آید؟ انسان چگونه از خودخواهی فاصله می‌گیرد؟ و چرا گاهی در میان فراوانی‌های زندگی، احساس دوری و بیگانگی می‌کند؟

در کلاس شرح غزلیات شمس چه می‌گذرد؟

ساختار این دوره بر پیوند میان شناخت اندیشه مولانا و فهم متن غزل استوار است. هر جلسه دو بخش دارد که در کنار یکدیگر، به روشن‌تر شدن فضای معنایی شعر کمک می‌کنند.

بخش نخست: آشنایی با تعالیم مولانا

در آغاز جلسه، موضوعی از تعالیم مولانا بررسی می‌شود. این موضوع می‌تواند با عشق، آشتی، نیایش، طلب، حقیقت‌جویی یا معنای زندگی ارتباط داشته باشد.

هدف از این بخش، فراهم کردن زمینه‌ای برای ورود آگاهانه‌تر به شعر است. هنگامی که با جهان فکری شاعر آشناتر می‌شویم، بسیاری از تصویرها و تعبیرهای غزل نیز معنای روشن‌تری پیدا می‌کنند.

بخش دوم: شرح غزل‌های برگزیده

در بخش دوم، غزل‌هایی از دیوان شمس خوانده و شرح می‌شوند. توجه به واژگان، تصویرهای شاعرانه، پیوند ابیات و معنای کلی غزل می‌تواند خواننده را از دریافت سطحی شعر فراتر ببرد.

قرار نیست هر بیت را به یک پیام ساده و قطعی فروبکاهیم. شعر مولانا گاه چندلایه است و خواندن دقیق آن نیازمند توجه به زبان، بافت اثر و افق اندیشه شاعر است.

عشق در غزلیات شمس چه معنایی دارد؟

عشق از مهم‌ترین موضوعات دیوان شمس است؛ اما این واژه در همه غزل‌ها معنایی یکسان و محدود ندارد. گاه با شور و اشتیاق همراه است، گاه با رهایی از خودمحوری و گاه با تجربه حضوری عمیق‌تر در جهان.

مولانا در یکی از غزل‌های خود می‌گوید:

ای عاشقان ای عاشقان امروز ماییم و شما / افتاده در غرقابه‌ای تا خود که داند آشنا

منبع: مولانا، دیوان شمس، غزل شماره ۱۴.

این بیت از جهانی سخن می‌گوید که در آن، عشق تنها موضوع سخن نیست؛ تجربه‌ای است که انسان را درگیر می‌کند. خواننده در برابر چنین شعری می‌تواند درباره نسبت میان شناخت، دلبستگی و دگرگونی جان تأمل کند.

در کلاس شرح غزلیات شمس، کوشش بر آن است که این مفاهیم در ارتباط با متن شعر فهمیده شوند، نه آنکه معنایی از پیش تعیین‌شده بر همه ابیات تحمیل شود.

این دوره برای چه کسانی مناسب است؟

کلاس آنلاین شرح غزلیات شمس می‌تواند برای علاقه‌مندان با انگیزه‌های گوناگون سودمند باشد:

• کسانی که به شعر مولانا علاقه دارند و می‌خواهند غزلیات او را دقیق‌تر بخوانند.
• افرادی که می‌خواهند با تعالیم عرفانی مولانا آشنا شوند.
• خوانندگانی که در فهم زبان و اشارات دیوان شمس با دشواری روبه‌رو هستند.
• علاقه‌مندان به ادبیات فارسی که می‌خواهند از زیبایی‌های هنری غزل بیشتر بهره ببرند.
• کسانی که به تأمل درباره عشق، معنای زندگی و خودشناسی علاقه دارند.

برای همراهی، بیش از هر چیز به علاقه، حوصله و آمادگی برای خواندن و اندیشیدن نیاز است. آشنایی قبلی با اصطلاحات ادبی و عرفانی می‌تواند کمک‌کننده باشد، اما مطالعه تدریجی نیز راهی برای آموختن آن‌هاست.

چگونه از جلسات بیشترین بهره را ببریم؟

شنیدن شرح شعر زمانی پربارتر می‌شود که با مطالعه و تأمل شخصی همراه باشد. لازم نیست از ابتدا همه مفاهیم را بدانیم؛ کافی است با دقت بخوانیم و پرسش‌های خود را جدی بگیریم.

برای همراهی مؤثرتر، این شیوه پیشنهاد می‌شود:

1. هنگام شنیدن غزل، نخست به معنای کلی و حال‌وهوای آن توجه کنید.

2. واژگان و تعبیرهای ناآشنا را یادداشت کنید.

3. میان توضیحات بخش موضوعی جلسه و ابیات غزل ارتباط برقرار کنید.

4. پرسش‌های خود را در گروه تلگرامی کلاس مطرح کنید.

5. در صورت نیاز، فایل صوتی جلسه را دوباره بشنوید.

6. پس از مطالعه، درباره یک مفهوم یا تصویر شاعرانه چند سطر بنویسید.

یادداشت‌برداری شخصی، به‌ویژه هنگامی که شعر پرسشی تازه در ذهن ایجاد می‌کند، می‌تواند به ماندگاری آموخته‌ها کمک کند.

شیوه برگزاری دوره آنلاین چگونه است؟

جلسات شرح غزلیات شمس یکشنبه‌ها ساعت ۱۸ برگزار می‌شوند. بستر برگزاری کلاس گوگل میت است و بر اساس اطلاعات اعلام‌شده، حضور در آن به وی‌پی‌ان نیاز ندارد.

فایل صوتی هر جلسه در گروه تلگرامی کلاس ارسال می‌شود. این گروه همچنین فضایی برای پرسش و پاسخ با استاد فراهم می‌کند.

ترم‌های دوره در نوبت‌های مختلفی از سال آغاز می‌شوند. برای اطلاع از تاریخ شروع ترم بعدی و جزئیات ثبت‌نام، لازم است از راه ارتباطی معرفی‌شده پرس‌وجو کنید.

از همراهی با غزلیات شمس چه می‌توان آموخت؟

ثمره مطالعه شعر را نمی‌توان به نتیجه‌ای یکسان برای همه خوانندگان محدود کرد. هر کس با تجربه‌ها، پرسش‌ها و دانسته‌های خود به سراغ متن می‌آید و ممکن است در هر بار خواندن، معنایی تازه دریابد.

بااین‌حال، آشنایی با زبان غزل، شناخت زمینه‌های فکری مولانا، دقت در تصویرهای ادبی و توانایی طرح پرسش درباره متن، از دستاوردهای آموزشی مورد انتظار چنین مطالعه‌ای است.

در کنار این شناخت ادبی، فرصتی نیز برای مکث در زندگی روزمره فراهم می‌شود؛ فرصتی برای اینکه به جای عبور شتاب‌زده از کلمات، اندکی با آن‌ها زندگی کنیم.

برای آگاهی از زمان آغاز ترم جدید و ثبت‌نام در دوره شرح غزلیات شمس، می‌توانید از طریق واتساپ یا تلگرام به شماره ۰۹۲۲۴۸۹۶۱۲۹ پیام دهید. اطلاع‌رسانی دوره‌ها را همچنین می‌توانید از کانال تلگرام «حضور مولانا» به نشانی @hozoormolana دنبال کنید.