دوره آنلاین مقالاتشمس تبریزی

دوره آنلاین مقالات شمس تبریزی با تدریس دکتر محمدجواد اعتمادی، فرصتی برای آشنایی و مطالعه گفتارهای شمس و تأمل در اندیشه‌های اوست. مقالات شمس متنی عرفانی با زبانی متفاوت از آثار منظوم مولاناست که برای فهم آن، توجه به زمینه گفتار، واژگان و شیوه بیان شمس اهمیت دارد. این دوره در قالب کلاس‌های آنلاین برگزار می‌شود و فایل صوتی جلسات در گروه تلگرامی کلاس قرار می‌گیرد.

مقالات شمس تبریزی چیست؟

مقالات شمس، مجموعه‌ای از گفتارهای شمس تبریزی است که از طریق ثبت و گردآوری سخنان او به دست ما رسیده است. این اثر را نباید مانند کتابی دانست که نویسنده از ابتدا فصل‌های آن را با طرحی منظم نوشته باشد.

در مقالات، با سخنانی گاه کوتاه، گاه بلند و گاهی پراکنده روبه‌رو می‌شویم. موضوعات نیز ممکن است از تجربه‌های شخصی به پرسش‌های عرفانی، نقد رفتارهای ظاهری یا تأمل در معنای معرفت و عشق تغییر کنند.

این ویژگی، خواندن کتاب را هم جذاب و هم دشوار می‌کند. خواننده باید آماده باشد که همیشه با استدلالی خطی یا نتیجه‌ای آشکار روبه‌رو نشود.

برای شناخت دقیق مقالات، لازم است میان متن گفتار، توضیحات مصححان و برداشت‌های تفسیری معاصر تفاوت بگذاریم.

شمس تبریزی که بود؟

شمس‌الدین محمد تبریزی از چهره‌های شناخته‌شده عرفان اسلامی است که نام او با زندگی و دگرگونی معنوی مولانا پیوندی عمیق دارد. درباره بخش‌هایی از زندگی او، اطلاعات تاریخی محدود و روایت‌های متفاوتی در دست است.

بنا بر روایت‌های مشهور، دیدار شمس و مولانا در قونیه در حدود سال ۶۴۲ قمری رخ داد. این دیدار در منابع مربوط به زندگی مولانا نقطه عطفی مهم دانسته می‌شود، هرچند جزئیات آن در گزارش‌های مختلف یکسان نیست.

شمس را نباید تنها در نسبت با مولانا شناخت. گفتارهای باقی‌مانده از او، دریچه‌ای مستقل به زبان، اندیشه و شیوه مواجهه او با مسائل معنوی می‌گشایند.

مطالعه مقالات می‌تواند تصویری پیچیده‌تر از شمس پیش روی ما قرار دهد؛ تصویری که از روایت‌های کوتاه و مشهور فراتر می‌رود.

چرا خواندن مقالات شمس دشوار است؟

یکی از دلایل دشواری، ماهیت گفتاری متن است. برخی عبارت‌ها بدون آشنایی با زمینه بحث، مبهم به نظر می‌رسند و گاه تغییر ناگهانی موضوع، دنبال کردن مسیر اندیشه را دشوار می‌کند.

دلیل دیگر، استفاده از اصطلاحات دینی، عرفانی و ادبی است. خواننده‌ای که با این زبان آشنایی اندکی دارد، ممکن است معنای برخی سخنان را با برداشت‌های امروزی خود یکسان فرض کند.

از سوی دیگر، نسخه‌ها و تصحیح‌های متون کهن نیز اهمیت دارند. در مطالعه مسئولانه باید به ضبط عبارت‌ها و توضیحاتی که برای روشن کردن متن ارائه شده‌اند توجه کرد.

دشواری مقالات دلیلی برای کنار گذاشتن آن نیست. گاهی همین دشواری، فرصتی برای آهسته خواندن و پرسیدن فراهم می‌کند.

در گفتارهای شمس با چه موضوعاتی روبه‌رو می‌شویم؟

مقالات شمس از جهان فکری گسترده‌ای خبر می‌دهد. عشق، معرفت، صداقت، رابطه ظاهر و باطن و نقد خودپسندی از موضوعاتی هستند که می‌توان در مطالعه این متن دنبال کرد.

برای نمونه، پرسش‌های زیر می‌توانند راهنمای خواندن باشند:

• تفاوت دانستن و تجربه کردن چیست؟
• آیا شناخت حقیقت تنها با تکرار سخنان دیگران ممکن است؟
• چه نسبتی میان صداقت درونی و رفتار بیرونی وجود دارد؟
• چرا انسان گاهی به تصویری که از خود ساخته دل‌بسته می‌شود؟
• در زبان شمس، عشق چگونه با شناخت پیوند پیدا می‌کند؟
• چگونه می‌توان سخنی دشوار را بدون ساده‌سازی افراطی فهمید؟

این پرسش‌ها چارچوب‌هایی برای تأمل هستند و نباید آن‌ها را فهرست قطعی سرفصل‌های جلسات دانست.

چگونه سخن شمس را در کنار شعر مولانا بخوانیم؟

شمس و مولانا در تاریخ ادبیات و عرفان فارسی ارتباطی عمیق دارند، اما آثار منسوب به هر یک زبان و ساختار ویژه خود را دارند.

برای نمونه، مولانا در مثنوی می‌گوید:

هر کسی از ظن خود شد یار من / از درون من نجست اسرار من

منبع: مولانا، مثنوی معنوی، دفتر اول، بیت ۶.

این بیت از مولاناست، نه از مقالات شمس؛ اما می‌تواند پرسشی مناسب برای ورود به مطالعه گفتارهای شمس ایجاد کند: آیا ما متن را آن‌چنان که هست می‌خوانیم یا تنها در پی تأیید برداشت‌های پیشین خود هستیم؟

مقایسه آثار زمانی سودمند است که تفاوت میان گویندگان و متن‌ها را حفظ کنیم. نباید هر سخن مولانا را مستقیماً به شمس نسبت دهیم یا همه عبارت‌های مقالات را با استناد به غزلیات مولانا تفسیر کنیم.

برای مطالعه مقالات شمس از کجا شروع کنیم؟

بهتر است مطالعه را با متنی معتبر و تصحیح‌شده آغاز کنیم. وجود توضیحات واژگانی و تاریخی می‌تواند در فهم عبارت‌های دشوار کمک‌کننده باشد.

یک شیوه عملی برای مطالعه چنین است:

1. هر بخش را نخست بدون عجله بخوانید.

2. گوینده، مخاطب و موقعیت احتمالی سخن را بررسی کنید.

3. اصطلاحات ناشناخته را مشخص کنید.

4. درباره ارتباط جمله‌ها با یکدیگر پرسش کنید.

5. میان معنای لفظی و برداشت تفسیری تفاوت بگذارید.

6. اگر عبارتی مبهم است، از نسبت دادن معنایی قطعی به آن خودداری کنید.

7. پرسش‌های خود را برای گفت‌وگو در کلاس یادداشت کنید.

این روش می‌تواند از شتاب‌زدگی در فهم سخنان دشوار جلوگیری کند.

این دوره برای چه کسانی مناسب است؟

دوره مقالات شمس می‌تواند برای علاقه‌مندان به شمس تبریزی، خوانندگان آثار مولانا و کسانی که می‌خواهند با متون منثور عرفانی آشنا شوند، سودمند باشد.

همچنین برای افرادی که به بررسی پیوند میان زبان، اندیشه و تجربه معنوی علاقه دارند، مطالعه این اثر می‌تواند پرسش‌های تازه‌ای ایجاد کند.

آشنایی قبلی با مولانا کمک‌کننده است، اما شناخت شمس نباید صرفاً به روایت‌های مشهور درباره رابطه او با مولانا محدود شود.

کلاس آنلاین مقالات شمس چگونه برگزار می‌شود؟

این دوره در مجموعه آموزش‌های آنلاین دکتر محمدجواد اعتمادی معرفی شده است. جلسات دوره‌های آنلاین از طریق گوگل میت برگزار می‌شوند و بر اساس اطلاعات اعلام‌شده، به وی‌پی‌ان نیاز ندارند.

فایل صوتی هر جلسه در گروه تلگرامی کلاس ارسال می‌شود و گروه کلاس فضایی برای پرسش و پاسخ با استاد است. روز و ساعت دقیق دوره مقالات شمس در اطلاعات موجود مشخص نشده است.

خواندن مقالات شمس، دعوتی به مکث در برابر کلمات است؛ به اینکه پیش از شتاب برای پاسخ دادن، پرسش را درست بشنویم و پیش از داوری درباره متن، زمینه آن را بشناسیم.

برای آگاهی از برنامه برگزاری و ثبت‌نام در دوره مقالات شمس تبریزی، از طریق واتساپ یا تلگرام به شماره ۰۹۲۲۴۸۹۶۱۲۹ پیام دهید. اطلاع‌رسانی دوره‌ها نیز در کانال تلگرام «حضور مولانا» با شناسه @hozoormolana انجام می‌شود.